Anna Bogdanowicz (ur. 16 lipca 1904 r.), córka Stanisława i Antoniny Wrońskich, była nauczycielką. Przed wojną mieszkała z mężem Marcelim i synami – Antonim (11 lat) i Stanisławem (15 lat) – w Kielcach. Marceli był prokuratorem. Kiedy wybuchła wojna, cała rodzina przeprowadziła się do Jasła, gdzie mieszkała matka Anny.

Anna Bogdanowicz była bardzo aktywną osobą: działała jako łączniczka i organizowała fałszywe dokumenty, głównie dla członków ZWZ oraz osób pochodzenia żydowskiego. Z przyjacielem, lekarzem Julianem Neyem (ur. 24 lipca 1910 r.), pomagała swojej koleżance, również nauczycielce, która przebywała w getcie. Sara Diller otrzymywała żywność oraz lekarstwa. Źródła podają, że jej matka chorowała. Kobieta dostała także dokumenty na nazwisko Janina Dubiel. 14 sierpnia 1942 r. zorganizowano jej ucieczkę z getta w Jaśle. Niemal natychmiast Anna wyjechała z Żydówką do Kielc, gdzie postarała się dla niej o mieszkanie, meldunek, karty żywnościowe, a nawet pracę służącej.

Za udzieloną pomoc osobie pochodzenia żydowskiego Anna i Julian zostali aresztowani przez funkcjonariuszy niemieckich. Anna Bogdanowicz została skierowana do KL Auschwitz, gdzie otrzymała numer obozowy 27226. 14 czerwca 1943 r. zmarła prawdopodobnie na tyfus. Julian Ney nie wytrzymał tortur, którym go poddawano w siedzibie gestapo w Jaśle. Zamęczono go podczas przesłuchania. Losy Sary potoczyły się szczęśliwie. Kobieta wyjechała do Warszawy, skąd 1 września 1943 r. jako Polka trafiła na roboty przymusowe do Austrii. Po wojnie wyjechała do Izraela.

19 września 1983 r. Instytut Yad Vashem nadał Annie Bogdanowicz i Julianowi Neyowi tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

 

Bibliografia:

  1. FLV, Z. Świstak, Tablice pamiątkowe Sanktuarium Antoniańskiego w Jaśle, Jasło 2006.
  2. FLV, nagranie audio, sygn. Bogdanowicz Anna, Ney Julian, Dzikowscy Tadeusz i Anna, relacja Romany Tabor z 09.09.2013 r.
  3. FLV, nagranie audio, sygn. 405_4715, relacja Teresy Hanusz z 13.12.2013 r.
  4. FLV, nagranie audio, sygn. 811_0535, relacja Marii Witusik z  20.01.2014 r.
  5. Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holokaustu. Polska, naczelny I. Gutman, red. współprowadzący S. Bender, S. Krakowski, red. wyd. pol. D. Libionka, R. Kuwałek, A. Kopciowski, cz. I, Kraków 2009.
  6. Polacy ratujący Żydów na Rzeszowszczyźnie w latach 1939-1945 (Poles rescuing Jews in the Rzeszów Region in the years 1939-1945), E. Rączy, I. Witowicz, teksty wstępne E. Rączy; tł. S. Bińczycki, Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Rzeszów 2011.
  7. Poray, Those Who Risked Their Lives, Illinois 2007.
  8. Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej, Instytut Pamięci Narodowej, red. A. Namysło, G. Berendt, Warszawa 2014.
  9. Those Who Helped. Polish Rescuers of Jews During the Holocaust, red. R. Walczak, cz. 3, Warszawa 1997.
  10. Żaryn, T. Sudoł, Polacy ratujący Żydów. Historie niezwykłe, Warszawa 2014.
  11. [Strona internetowa:] http://www.holocaustforgotten.com/list.htm, dostęp: 04.2015 r.
  12. [Strona internetowa:] http://www.sprawiedliwi.org.pl/pl/family/411,bogdanowicz-anna/, dostęp: 24.10.2014 r.
  13. [Strona internetowa:] http://www.sprawiedliwi.org.pl/pl/family/465,ney-julian/, dostęp: 29.05.2015 r.
  14. [Strona internetowa:] straty.pl, dostęp: 08.04.2015 r., [Bogdanowicz Anna].
  15. [Strona internetowa:] straty.pl, dostęp: 29.05.2015 r., [Ney Julian].
  16. [Strona internetowa:] http://www.sztetl.org.pl/en/article/czestochowa/20,culture-social-and-educational-projects/12042,anna-bogdanowicz/, dostęp: 05.11.2014 r.