Piotr Domański mieszkał z żoną i synami we wsi Rzążew (powiat Siedlce). W schowku pod stodołą, która znajdowała się na polu w Kolonii Wielgorz, polska rodzina ukrywała Żydów oraz partyzantów. Przynosiła im również jedzenie.

8 kwietnia 1943 r. – wskutek donosu – do gospodarstwa Domańskich przyjechała żandarmeria niemiecka. Piotra, Antoniego i Franciszka okrutnie pobito, a następnie furmanką przewieziono pod las i zastrzelono. Przy egzekucji obecny był sołtys wsi*.

Żona Piotra Domańskiego nie ucierpiała fizycznie, jednak widziała przez okno, jak Niemcy mordują jej najbliższych. Potwierdza to jeden ze świadków: „I w pewnym momencie się dowiedziano, że tam przechowują, przyjechali Niemcy i ich – ojca i dwóch synów – zmordowali. I gdzieś w lesie tam, pod lasem […] w dole pochowali. Na oczach matki to się działo […]” (FLV, nagrania audio, sygn. 405_1365, 405_1366 i 405_1369 [relacja Jerzego Tchórzewskiego] z 28.09.2013 r.).

Piotr w dniu egzekucji miał ponad 70 lat, a jego synowie powyżej 30. Ich ciała pochowano na cmentarzu w Zbuczynie.

 

Bibliografia:

  1. IPN BU 392/624.
  2. IPN BU 392/1295.
  3. FLV, nagrania audio, sygn. 405_1365, 405_1366 i 405_1369, relacja Jerzego Tchórzewskiego [znajomy] z 28.09.2013 r.
  4. FLV, List od ks. Adama Buczka, Siedlce, 14.09.2013 r.
  5. Bartoszewski, Z. Lewinówna, Ten jest z Ojczyzny mojej. Wspomnienia z lat 1939-1945, Warszawa 2007.
  6. Bielawski, Zbrodnie na Polakach dokonane przez hitlerowców za pomoc udzielaną Żydom, Warszawa 1981.
  7. Datner, Las sprawiedliwych. Karta z dziejów ratownictwa Żydów w okupowanej Polsce, Warszawa 1968.
  8. Kopówka, ks. P. Rytel-Andrianik, „Dam im imię na wieki” (Iz 56,6). Polacy z okolic Treblinki ratujący Żydów, Oksford – Treblinka 2011.
  9. Those Who Helped. Polish Rescuers of Jews During the Holocaust, red. R. Walczak, cz. 3, Warszawa 1997.
  10. Those Who Risked Their Lives, red. A. Poray, Chicago 2007.
  11. Wroński, M. Zwolak, Polacy – Żydzi 1939-1945, Warszawa 1971.
  12. Zajączkowski, Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988.

 

uwagi:

* W. Bartoszewski, Z. Lewinówna, (Ten jest z Ojczyzny mojej. Wspomnienia z lat 1939-1945, Warszawa 2007, s. 605) podają, że egzekucji dokonano we wsi Radzików Stopki. Data egzekucji: 10.04.1943 r. – zob.: W. Bartoszewski, Z. Lewinówna, dz. cyt.; W. Bielawski, Zbrodnie na Polakach dokonane przez hitlerowców za pomoc udzielaną Żydom, Warszawa 1981, s. 22; S. Datner, Las sprawiedliwych. Karta z dziejów ratownictwa Żydów w okupowanej Polsce, Warszawa 1968, s. 95; S. Wroński, M. Zwolak, Polacy – Żydzi 1939-1945, Warszawa 1971, s. 419; W. Zajączkowski, Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988, s. 212.