3 kwietnia 1943 r. Sondergericht – Sąd Specjalny w Radomiu – skazał na karę śmierci dwie Żydówki zbiegłe z getta: Salę Rubinowicz i Elsę Schwarzman – oraz Polaków, którzy udzielili pomocy osobom pochodzenia żydowskiego. Wyrok ten dotyczył m.in. Wincentego i Anny Buzowiczów, Marii Różańskiej.

Wincenty Buzowicz (ur. 10 stycznia 1912 r. w Kniażach), syn Józefa i Joanny, był z zawodu stolarzem. W czasie okupacji niemieckiej mieszkał z żoną w Kozienicach. Wincenty i Anna (ur. 10 lutego 1916 r., z d. Pikus). pomogli Sali Rubinowicz i Elsie Schwarzman uciec z getta, a później udzielili im schronienia. Ich znajoma – Maria Różańska (ur. 29 września 1920 r. w Aleksandrówce), córka Ignacego i Franciszki (z d. Fili) – również była zaangażowana w pomoc – sprzedała Żydowi dokument tożsamości.

10 grudnia 1942 r. wszyscy zostali aresztowani i przewiezieni do więzienia w Radomiu. Wyrok śmierci wykonano 17 sierpnia 1943 r.

 

Bibliografia:

  1. IPN BU 392/2021.
  2. Bielawski, Zbrodnie na Polakach dokonane przez hitlerowców za pomoc udzielaną Żydom, Warszawa 1981.
  3. Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej, Instytut Pamięci Narodowej, red. A. Namysło, G. Berendt, Warszawa 2014.
  4. Those Who Helped. Polish Rescuers of Jews During the Holocaust, red. R. Walczak, cz. 3, Warszawa 1997.
  5. Those Who Risked Their Lives, red. A. Poray, Chicago 2007.
  6. Wroński, M. Zwolak, Polacy – Żydzi 1939-1945, Warszawa 1971.
  7. Zajączkowski, Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988.