Funkcjonariusze niemieccy przeprowadzili we wsi Ciepielów zbiorową egzekucję, która miała na celu ostrzeżenie przed konsekwencjami niesienia pomocy Żydom. 7 grudnia 1942 r. zostali rozstrzelani: Stanisława Czapkę (30 l.), Stanisława Nowotnika (45 l.), Wojciecha Skrzaka (50 l.), Benedykta (58 l.), Aleksandrę (17 l.), Mariannę (94 l.) Wdowiaków, Ignacego (50 l.), Marię (45 l.), Jana (18 l.), Józefa (7 l.), Stanisławę (12 l.), Wacława (21 l.) Wojewódków.

Wśród zamordowanych znalazła się również Maria Skwira (40 l.), którą żandarmi z posterunku w Górkach zastrzelili kilka dni wcześniej, tj. 8 listopada 1942 r. Kobieta mieszkała z rodziną (udało jej się uciec przed tragedią) we wsi Świesielice k. Ciepielowa. W gospodarstwie pomagał Skwirom zastrzelony w zbiorowej egzekucji Stanisław Czapka. Mężczyzna niósł również aktywną pomoc Żydom z getta w Brzesku. Zdawał sobie sprawę z tego, że rodzina Skwirów ukrywa osoby pochodzenia żydowskiego. Informację tę zatrzymał dla siebie.

Śledztwo OKBZH w Kielcach wykazało, że w zbiorowej egzekucji uczestniczyli: Arno Fichtner, Martin Frode, Rudolf Neubauer, Jakob Hofmann, Gustaw Eichler, Karl Biagi, Gottlieb Bockle, Werner Link i Hans Konrad.

 

Bibliografia:

  1. IPN BU 392/907.
  2. FLV, List od Mirosławy Łojek.
  3. FLV, Lista zamordowanych z powiatu lipskiego.
  4. Bielawski, Zbrodnie na Polakach dokonane przez hitlerowców za pomoc udzielaną Żydom, Warszawa 1981.
  5. Fajkowski, J. Religa, Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945, Warszawa 1981.
  6. Lukas, Zapomniany Holokaust. Polacy pod okupacją niemiecką 1939-1944, Poznań 2013.
  7. Poray, Those Who Risked Their Lives, Illinois 2007.
  8. Who Helped. Polish Rescuers of Jews During the Holocaust, red. R. Walczak, cz. 3, Warszawa 1997.
  9. Wroński, M. Zwolak, Polacy – Żydzi 1939-1945, Warszawa 1971.
  10. Zajączkowski, Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988.
  11. [Strona internetowa – Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”:] www.straty.pl, dostęp 26.03.2015 r., [Czapka Stanisław, Skrzak Wojciech, Wdowiak Aleksandra, Wdowiak Benedykt, Wdowiak Marianna, Wojewódka Ignacy].

 

uwagi:

* Nazwisko Czapla – zob. Those Who Helped. Polish Rescuers of Jews During the Holocaust, red. R. Walczak, cz. 3, Warszawa 1997, s. 60-61; tamże, s. 116: Marianna [sic!] Skwira została zamordowana w zbiorowej egzekucji 07.12.1942 r. Z kolei J. Fajkowski, J. Religa (Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945, Warszawa 1981, s. 306) podają: Aleksander Wdowiak i Stanisław Czapla;  tamże: data śmierci Marianny Skwiry: 07.12.1942 r. Imię Marianna [Skwira] wskazuje A. Poray (Those Who Risked Their Lives, Illinois 2007, s. 47); tamże – data śmierci kobiety: 07.12.1942 r.; IPN BU 392 907 podaje, że M. Skwira zmarła 08.10.1942 r. W. Zajączkowski (Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988, s. 233) wyjaśnia, że Stanisław Czapka zginął w listopadzie 1942 r., kilka dni po śmierci M. Skwiry, a S. Wroński, M. Zwolak (Polacy – Żydzi 1939-1945, Warszawa 1971, s. 407) wskazują 08.11.1942 r. J. Fajkowski, J. Religa (dz. cyt.) podają imię Stanisław [Wojewódka]. Według W. Bielawskiego (Zbrodnie na Polakach dokonane przez hitlerowców za pomoc udzielaną Żydom, Warszawa 1981, s. 69) dzieci Wojewódków miały od 4 do 14 lat.