Maksymilian Gruszczyński mieszkał w Białobrzegach (powiat opoczyński), gdzie pracował jako stolarz. W czasie okupacji pozwolił Żydom piec chleb w swojej kuchni. 10 lipca 1942 r.* został za to zamordowany przez żandarmerię niemiecką. Zadano mu jedenaście ran kłutych.

Ciało Maksymiliana i ciała Żydów, którym pomagał, zostały pogrzebane w wykopanym na ulicy dole. W 1945 r. prowadzono na niej prace związane z budową gazociągu – wydobyto wtedy szczątki i przeniesiono je na miejscowy cmentarz. Miejsce egzekucji zostało upamiętnione.

Bibliografia:

  1. W. Bielawski, Zbrodnie na Polakach dokonane przez hitlerowców za pomoc udzielaną Żydom, Warszawa 1981.
  2. W. Zajączkowski, Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988.

Uwagi:

* W. Zajączkowski (Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988, s. 124) podaje 01.07.1942 r.
Przebieg tych wydarzeń potwierdził Zbigniew Gruszczyński, bratanek Maksymiliana w rozmowie z 29.07.2013 r. (rozmowa nie została zarejestrowana).