W październiku 1942 r. rozpoczęto likwidację getta w Przysusze. Cyngiserowie – ojciec i dwóch synów: Bronisław i Janej – wykorzystali ten moment i uciekli. Nie wiedzieli dokąd i do kogo powinni się udać po pomoc, co zakończyło się tym, iż policjant zastrzelił włóczącego się po okolicy ojca.

Jan Jagiełło (ur. 27.01.1894 r.) i jego żona Janina mieszkali w Pawłowie k. Końskich i znali uciekinierów, dlatego tym bardziej chcieli im pomóc. W mroźne, zimowe noce przechowywali ich w swoim domu, otaczając opieką i dzieląc się jedzeniem. Jan został za to aresztowany, a 3 czerwca 1943 r. wysłany do KL Auschwitz. W 1944 r. został przewieziony do KL Dachau, a następnie KL Mauthausen, gdzie zmarł 15 kwietnia 1945 r.

Po tym wydarzeniu bracia nie wiedzieli, kogo prosić o pomoc. Do ich kryjówki w lesie zaczęli przynosić jedzenie Walenty i Antonina Rejczakowie, którzy mieszkali w pobliskiej Wilczej Woli. Czasami pozwalali im też nocować w swoim domu. Dzięki pomocy i wielkiej odwadze dwóch rodzin, bracia Cyngiser przeżyli wojnę, a następnie wyemigrowali do Izraela.

Instytut Yad Vaschem 6 marca 1996 r nadał Janinie i Janowi Jagiełłom oraz Walentemu i Antoninie Rejczakom tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

 

Bibliografia:

  1. Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holocaustu. Polska, red. naczelny I. Gutman, red. współprowadzący S. Bender, S. Krakowski, red. wyd. pol. D. Libionka, R. Kuwałek, A. Kopciowski, Kraków 2009.
  2. Żaryn, T. Sudoł, Polacy ratujący Żydów. Historie niezwykłe, Warszawa 2014.

 

Uwagi:

  • Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holocaustu. Polska, red. naczelny I. Gutman, red. współprowadzący S. Bender, S. Krakowski, red. wyd. pol. D. Libionka, R. Kuwałek, A. Kopciowski, Kraków 2009, s. 239 podaje nazwę Krzcięcin jako miejsce zamieszkania małżeństwa Jagiełłów oraz imię odznaczonego jako Wacław Jagiełło – był to zaś Jan Jagiełło.