Jan Gniduła prowadził gospodarstwo rolne w miejscowości Majdan Nowy k. Księżpola. Od jesieni 1942 r. do mieszkańców wsi zaczęli przychodzić Żydzi z prośbą o jedzenie i o tymczasowe ukrycie. Jan Gniduła udzielił schronienia Żydówce o nazwisku Boruch (lub Berech). Pomagała mu w tym jego gosposia – Katarzyna Margol. W pomoc zaangażowali się też inni mieszkańcy.

Gdy Niemcy złapali Żydówkę Boruch, próbowali wydobyć z niej wszelkie informacje na temat Polaków ze wsi Majdan Nowy, którzy angażowali się w ratowanie Żydów. Torturowali ją i obiecywali wolność. Żydówka podała nazwiska osób, które jej pomagały.

28 grudnia 1942 r. niemieccy policjanci z Biłgoraja zorganizowali obławę w Majdanie Nowym. Przyjechali furmanką. Towarzyszyła im Żydówka Boruch. Najpierw szukali Jana Kowala i mieszkającego u Jana Gniduły Mikołaja Lekana, ale ich nie znaleźli. Następnie udali się do innych gospodarstw wskazanych przez Żydówkę.

W wyniku tej obławy 28-29 grudnia 1942 r. zostały rozstrzelane następujące osoby: Jan Gniduła, Katarzyna Margol, Katarzyna Kowal i jej syn Józef, Anastazja Łubiarz, jej teściowa Maria Łubiarz, Kazimierz Szabat. Ich ciała zakopano w miejscu zamieszkania. Niemcy spalili budynki należące do Gniduły i Andrzeja Płoszaja oraz ograbili Kowalów i Łubiarzów. Żydówka Boruch została rozstrzelana niedaleko wsi Lipowiec.

Później ciała zamordowanych przeniesiono na cmentarz parafialny w Majdanie Starym.

Bibliografia:

  1. IPN BU 392/852.
  2. IPN BU 392/943.
  3. IPN BU 392/944.
  4. FLV, nagranie audio, sygn. 405_1778, relacja Stanisława Lekana z 08.10.2013 r.
  5. T. Brytan, Gmina Księżpol. Przeszłość – teraźniejszość – przyszłość, Księżpol 2010.
  6. Those Who Helped. Polish Rescuers of Jews During the Holocaust, red. R. Walczak, cz. 3, Warszawa 1997.
  7. Those Who Risked Their Lives, red. A. Poray, Chicago 2007.
  8. [Strona internetowa:] http://www.gazetabilgoraj.pl/historia/ps-30341-martyrologia-mieszkancow-majdanu-nowego/, dostęp: 26.02.2015 r.

Uwagi:

* T. Brytan, Gmina Księżpol. Przeszłość– teraźniejszość – przyszłość, Księżpol 2010, s. 26; Those Who Helped. Polish Rescuers of Jews During the Holocaust, red. R. Walczak, cz. 3, Warszawa 1997, s. 69; Those Who Risked Their Lives, red. A. Poray, Chicago 2007, s. 26-27 – podają [Gniduła] Józef. W dokumentach IPN widnieje imię Jan. W ww. źródłach podano też: Anna Margol, ale w dokumentach IPN – Katarzyna. W Those Who Helped… i w Those Who Risked… czytamy, że Anna Margol była kuzynką Jana Gniduły.