Początek okupacji dla Feliksa (ur. 24.01.1895 r.) i Romualdy (ur. 07.02.1908 r.) Ciesielskich wiązał się z przesiedleniem z Bydgoszczy do Krakowa, dokąd wyjechali z synkiem*. Rodzinie przydzielono mieszkanie i sklep – wcześniej należały do osób pochodzenia żydowskiego.

Rodzina, niezależnie od swojej sytuacji, wielokrotnie pomagała Żydom, przekazując im ubrania i żywność**. Ciesielscy zmienili w sklep w tymczasowe schronienie i kryjówkę, z której przez kilka tygodni korzystali m.in.: dr Edmund Fiszler, jego żona Leonora, czteroosobowa rodzina Horowiczów. Romualda podpowiedziała im, by swoją córkę ukryli w klasztorze. Ciesielscy pomagali również Żydom w ucieczce z getta i w organizacji fałszywych dokumentów.

Latem 1942 r. zostali aresztowani. Prawdopodobnie w chwili nadejścia gestapo w domu przebywała tylko Romualda z synem –  została aresztowana. Osadzono ją w krakowskim więzieniu przy ul. Montelupich, gdzie przebywała do grudnia 1942 r. Podczas przesłuchań była torturowana, a 16 grudnia 1942 r. wysłano ją do KL Auschwitz (nadano jej numer 27 184), gdzie nadal pomagała więźniom żydowskim. Przeżyła tam bardzo ciężkie chwile, ponieważ dodatkowo poddawano ją eksperymentom medycznym. W 1943 r. została wyznaczona do opieki nad blokiem dziecięcym 16A, dzięki czemu ocaliła wiele małych istnień: ukrywała dzieci wytypowane do selekcji, organizowała dodatkowe racje żywnościowe, fałszowała metryki urodzenia. W Auschwitz przebywała do chwili ucieczki z transportu ewakuacyjnego w Jawiszowicach w 1945 r.

Feliks Ciesielski został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Auschwitz 15 grudnia 1942 r. (otrzymał numer 83751). Prawdopodobnie trafił tam transportem z krakowskiego więzienia. Potem przewieziono go do Mauthausen, gdzie 18 marca 1945 r. został zamordowany.

Za heroiczną postawę, pełną odwagi i bohaterstwa, 2 maja 1967 r. Instytut Yad Vashem nadał małżeństwu Ciesielskich tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

 

Bibliografia:

  1. Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holokaustu. Polska, red. naczelny I. Gutman, red. współprowadzący S. Bender, S. Krakowski, red. wyd. pol. D. Libionka, R. Kuwałek, A. Kopciowski, cz. I-II, Kraków 2009.
  2. Rejestr faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej, Instytut Pamięci Narodowej, red. A. Namysło, G. Berendt, Warszawa 2014.
  3. Zajączkowski, Martyrs of Charity, Washington D.C. 1988.

 

uwagi:

*   Syn Feliksa i Romualdy miał 9 lat – zob. Księga Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holokaustu. Polska, red. naczelny I. Gutman, red. współprowadzący S. Bender, S. Krakowski, red. wyd. pol. D. Libionka, R. Kuwałek, A. Kopciowski, Kraków 2009, s. 98; według Rejestru faktów represji na obywatelach polskich za pomoc ludności żydowskiej w okresie II wojny światowej, Instytut Pamięci Narodowej, red. A. Namysło, G. Berendt, Warszawa 2014 – miał 7 lat.

** W. Zajączkowski w Martyrs of Charity (Washington D.C. 1988, s. 263) podaje, że pomoc niesiono w Wieliczce.