Wacław Kowalski urodził się 1 stycznia 1905 r. w Bełżycach. Źródła podają, że został rozstrzelany na miejscowym rynku*. Był w grupie 23 więźniów z Zamku Lubelskiego. Funkcjonariusze gestapo dokonali egzekucji 9 czerwca 1944 r.

Syn zamordowanego – Władysław Kowalski – tak wspomina ojca: „Podczas wojny byłem dzieckiem. Mieszkałem wraz z rodzicami w Bełżycach. Ojciec Wacław Kowalski był pracownikiem gminy w Bełżycach. Wyrabiał dowody osobiste, czyli kenkarty. Był członkiem AK ziemi lubelskiej. Wiem, że opowiadała mi mama, że w [19]42 roku ojciec wyprowadził z obozu pracy Marię Sznajderman. Pracowała poza obozem” (FLV, nagrania audio, sygn. 811_0674 i 811__0675, relacja Władysława Kowalskiego [syn] z 27.01.2014 r.).

Między uratowaną a Kowalskimi wytworzyła się rodzinna więź, która sprawiła, że po śmierci Wacława jego żona Zenaida walczyła o Marię – pięcioletni wówczas Władysław zwracał się do niej per „ciociu”. W 1942 r. Zenaida zawiozła kobietę do Warszawy, a po śmierci męża dołączyła do niej z synem.

Kowalscy ukrywali też inne osoby pochodzenia żydowskiego: Presa Szolę, Polę Owczarek, Gutę, Esterę i Szyrchę Grinwald. Niestety, ktoś doniósł na nich. Jeden z policjantów granatowych poinformował o tym Zenaidę. Podejrzewano, że mieszkająca u nich Pola Owczarek, oficjalnie figurująca jako służąca rodziny, ma korzenie żydowskie. Zenaida w obawie o życie rodziny i Żydówki przewiozła ją do przyjaciół mieszkających w pobliżu.

16 lipca 2002 r. Instytut Yad Vashem odznaczył Wacława i Zenaidę Kowalskich tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

 

Bibliografia:

  1. FLV, List od Władysława Kowalskiego [syn], Biskupiec, [brak daty].
  2. FLV, nagrania audio, sygn. 811_0674 i 811__0675, relacja Władysława Kowalskiego [syn] z 27.01.2014 r.
  3. [Strona internetowa – Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”:] straty.pl, dostęp: 05.05.2015 r.
  4. [Strona internetowa:] http://db.yadvashem.org/righteous/righteousName.html?language=en&itemId=4064652, dostęp: 05.05.2015 r.

PHOTOS

  • Wacław Kowalski

    Wacław Kowalski

  • Władysław Kowalski

    Władysław Kowalski

  • Władysław Kowalski

    Władysław Kowalski